Di cảo thơ CHẾ LAN VIÊN  



ANH CHE LAN VIEN

                   CHẾ LAN VIÊN 
                    (1920 - 1989)

 

 

Phép lạ

Phép lạ là lẽ ra điên mà anh không điên

Là phụt tắt ngọn đèn mà đèn không tắt

Là giữa vũ trụ, sao Bắc Đẩu vẫn về phương Bắc

Cần chi uống rượu làm cho điên

Cần chi biến mình thành Trích Tiên

Chiến tranh, hòa bình, gạo cơm mỗi bữa

Có thể làm anh điên

Mà anh không điên

Thế là phép lạ

Phép lạ là con người đối đầu cùng Hư Vô như cơm bữa

Mà vẫn tươi cười nấu cơm, đánh bài, nhen lửa…

Không điên.

Ta đi trên sợi dây tơ giăng qua vực các Thiên Hà

Mà không rơi tõm vào, mà vẫn hoan ca

Phải thấy bên kia bờ sự vật

Để nói cái bên này

Trụ giữa cái bên này và thấy cả cái bên kia

Cái gương

Bề trái có bộ xương người

Và quay lại

Phía kia là gái đẹp1

Anh ở giữa sinh tồn và hủy diệt

Mà không điên

Khi con bài lại muốn chơi ván bài của mình

Cây lau chỉ huy cơn bão

Xác suất một trên mười nghìn

Giữa tinh vân mù mịt mọc một ngôi sao chổi

Lắc cái kính vạn hoa bùn mà ra hoa sen

Như Hàn Mặc Tử lắc cái kính vạn hoa phong hủi

Đẻ ra câu thơ vầng trăng sáng

Là nhờ Tỉnh, rất Tỉnh,

Ý Thức.

1987

(Mới ở dạng phác thảo - Rút trong Di cảo thơ Chế Lan Viên, tập IV)

          …………………………………………………………..

1 - Cái gương trong tiểu thuyết Hồng lâu mộng (chú thích của nhà văn Vũ Thị Thường).

 

Màu áo tím

Tiếng bom nổ. Cả phòng lặng phắc
Cốc nước hơi chao rồi thoắt lại đầy
Khối thủy tinh không hề rạn nứt
Lời thơ vút cao lên sau một thoáng cau mày.

 

Chị nhấn nhá từng nhịp lời thong thả
Đàn tranh đàn tì trắng muốt bàn tay
Pháo cao xạ bên ngoài đánh trả
Máy bay thù cút thẳng phía chân mây



Áo chị màu hoa cúc dịu êm
Bỗng dưng sắc tím chói bừng lên
Màu hoa màu áo rồi ta nhớ
Còn tiếng bom thù ta sẽ quên.
                                      1972 - 1987                            

 

Ích gì?

 

Khéo rồi mất giống bò sữa, họa mi, ngựa đua, gà chọi...
Khó gì? Ta không giữ, không nuôi thì nó mất.
Giống các nhà thơ cũng vậy,
Giống chồn xạ hương không ai gặp,
Tuyết trên non cao không ai thấy,
Giống nàng Tiên, ông Bụt hiện trong mơ...
Mà chả cần ai giết   
Chỉ thôi yêu là nó chết
Chỉ cần bâng quơ vu vơ đặt ra câu hỏi
Trịnh trọng cái bâng quơ vu vơ ấy
Hỏi rằng: Ích gì họa mi?
Ích gì bò sữa?
Ích gì xạ hương?
Ích gì thi sĩ?
Ích gì nàng Tiên?
Ích gì cái hôn?
Ích gì giấc mơ?
Ông Bụt ích gì? !...

                                1987


Đàn bầu

 

Tiếng đàn bầu

Không khóc nhiều đâu.

Không khóc.

Đã thanh lọc nỗi đau

Qua âm sắc

Nên bây giờ trong vắt

Trong veo một tiếng đàn bầu.

Không khóc.

Cả một trời bể dâu

Nước mắt

Ở đâu ? Ở đâu ?

Trong gỗ, trong dây, trong cần... buông bắt

Đã lùi, đã xa, đã khuất

Bây giờ hồi ức

Bây giờ còn lại

Đôi câu.

(Rút trong tập thơ Hương tỉnh nhỏ)




Câu hỏi sỗ sàng


Ngày mai anh chết, thế là sớm hay là muộn?
Đáng tiếc hay là không?
Cuộc đời sẽ bỏ anh lên cân mà cân
Thêm bớt cho anh từng lạng.
Nếu còn thắp, liệu đèn anh còn sáng?
Nếu tắt sớm hơn, biết đâu không gây ra những phiền hà?
Lửa đèn anh đã gây ra hỏa hoạn cháy nhà
Chỉ vì anh không biết tắt đèn kịp lúc.
Anh còn sống, thế là tai ương hay là hạnh phúc?
Anh sống thế là đủ? Là vừa?
Hay còn mắc nợ?
Mà trả nợ ư? Vốn phải có lời.
Đời đã nuôi anh biết mấy công lênh
Hàng triệu tia nắng, màu hoa
Rót xuống nuôi anh
Mà trang thơ trả nợ ấy chưa thành!
Ấy chưa nói sống một ngày
Anh gây thêm bao phiền phức
Cho người thân, cho những ai từng đặt
Ước mơ vào anh.
Trên bàn cân, bên này là anh, và sự nghiệp, và trang thơ
Bên kia là ân huệ vô biên của đời, của bùn, của đất, của 

                                             hương hoa, của mật...
Một ánh trăng đã làm nợ phía bên này
Anh không kịp đọc bàn cân
                               và biến mất
Còn dám cầm gì trên tay!

                                   1987
          (Mới ở dạng phác thảo - Rút trong nháp Cầm tay, tập 3