Tình người tình đất quê tôi

Ca kịch một màn của VŨ MẠNH THI
(Tác phẩm tham gia Trại sáng tác kịch bản sân khấu hưởng ứng
cuộc thi “Tìm hiểu các loại mô hình HTX kiểu mới”)

 

                                                   NHÂN VẬT

Đức: Giám đốc HTX kiêm Chủ tịch HĐQT

Hiền: Sinh viên đại học nông nghiệp năm thứ 3 (hợp đồng)

Thùy Mai: Phụ trách kho quỹ HTX

Bích Thảo: Người thu mua rau an toàn ở siêu thị tỉnh

Ông Toan: Thành viên HTX

Em Tuấn: Học sinh cấp 2

Và một số vai quần chúng khác

Chuyện xảy ra vào buổi sáng tại lán trại một HTX kiểu mới vừa thành lập.

Màn mở:

Đức ngồi xem lại bản kế hoạch phát triển sản xuất của HTX thì ông Toan vào, tay cầm cuốc.

Toan: Tôi chào anh Đức!

Đức: Dạ, cháu chào chú! Thế nào, cái giếng khoan sáng nay có nước chưa chú?

Toan: Ôi dào!

(Vè)

Ở đó là phía đồi cao

            Giềng khoan tám mét chẳng thấy chỗ nào nước nơi

            Kiểu này gay lắm anh ơi

            Hợp tác xã kiểu mới tôi e rồi dở dang

            Mấy năm rồi ở làng quá khó làm ăn

            Bà con bỏ xứ đi dần khắp nơi

            Nghe anh tôi ở lại bám đất bám đồi

            Nhưng tương lai mù mịt xa vời ước mơ.

Đức: Mấy năm rồi làm ăn cá thể mấy việc khó chẳng ai làm chú ơi

            Dân gian có câu: Đũa một chiếc vếc không lên

(Lý Hoài Xuân)

Làm ăn có hội có thuyền

            Nhiều người, nhiều người hợp lực mới làm nên

            Có sức người sỏi đá cũng thành cơm

            Bà con yên lòng tin vào ở chúng tôi

Toan:         Anh đi Nhật về có thừa chút vốn,

     Vợ làm ở trại dưỡng lão ở Đài Loan

(Vè)

Cổ phần góp vốn làm ăn với cộng đồng

            Còn chúng tôi thì chỉ tay không

            Cửa nhà cách trở hói sông tứ bề

            Vay tiền ngân hàng đưa nhà thế chấp họ chê

            Bán gà bán vịt vài triệu góp vốn e khó bề làm nên

            Bây giờ tiến thoái lưỡng nan

            Hợp tác xã kiểu mới tôi e khó khăn dài dài

            Thôi! Chào anh tôi về

Đức:  Chú không trở lại tiếp tục sản xuất ngoài ruộng rau à?

Toan: Nhà có tí việc tôi phải về.

(Ông Toan đi khuất, sân khấu còn mình Đức)

            Đức: Ở dưới đất thấp đất khoan có nước

            Chỉ mươi héc ta không đủ trồng rau

            Bây chừ phát triển lên phía đồi cao

            Đất khoan tám mét chẳng thấy chỗ nào nước nơi

            Kiểu này bà con lại bỏ xứ đi thôi     

(Đoản Xuân)

Non một tỉ bỏ ra

Để xây dựng hợp tác quê ta

Giúp mọi người có cuộc sống hơn xưa

Rủi đâu như thể con còng

Xe cát biển đông

Nhọc nhằn chẳng nên công

(Lúc này có tiếng gọi của Hiền từ ngoài vào)

Có nước rồi anh Đức ơi! Bà con ơi!

Có nước rôi! Nước tốt lắm! Tốt lắm!

Đức:  Ai gọi tôi đó! Cô Hiền hả! Cái gì? Giếng khoan có nước rôi hả

Hiền: Giếng khoan sâu tám mét gặp phải đá dàn

(Vè)

Khoan thêm 2 mét nữa nước tràn trong veo

            Mọi người phấn khích hò reo

            Có chị cao hứng bảo vật heo ăn mừng

            Bây chừ cây ngắn ngày phát triển lên đó quanh năm

Đức:  Cải ngò, cà chua, đu đủ môt vùng tươi xanh

Hiền:

    (Lý Hoài Xuân)

            Sản xuất lấy ngắn nuôi dài

            Rau màu, rau màu thay lúa thu nhập cao

            Hợp tác bây giờ thay đổi nhiều vui sao

            Việc khó có trăm người chung xây đời đẹp biết bao.

Đức: Thu Hiền! Bây giờ em cần gì

Hiền: Bây giờ giám đốc cấp cho em hai cái vòi sen về lắp 2 cái giếng mới khoan sáng nay.

(Đức gọi điện thoại cho Thùy Mai)

Đức: Bây giờ ta có tất cả mấy giếng khoan hả em.

Hiền: Có hai lăm cái ở vùng chuyên canh

            Trên đồi dưới ruộng rau xanh

            Mỗi ngày tươi tắm mấy lần thỏa thê

            Rau đi đây đó trăm quê

            Rau lên thị xã rau về biển Đông

            Sáng nay 2 tấn rau xanh

            Nhập vào siêu thị giá tăng mỗi ngày

Đức: Bà con ai cũng vui say

            Miệt mài lao động thu nhập cao mỗi ngày

            (Lúc này Mai, kho quỹ HTX xuất hiện, trên tay cầm 2 cái vòi sen)

Mai: Tôi chào anh Đức! Chào cô Hiền!

Đức: Chào cô Mai!

Hiền: Em chào chị Mai!

Mai: Phải! Chị nghe tin hai giếng khoan phía trên đồi sáng nay có nước

            Vội vàng lấy vòi sen mang đến cho em

            HTX mình chuyến nầy sẽ phát triển màu xanh

            Rau an toàn bà con sẽ tăng nguồn thu nhập

(Đưa vòi sen cho Hiền, Hiền đỡ lấy)

            Hiền: Dạ, cám ơn chị em phải đi gấp

            Ra phía chân đồi lắp đặt vòi sen

            Để chiều nay kịp tưới nước rau xanh

            Đó là niềm vui của chúng mình phải không chị

Mai: 

(Hò Quảng)

            Em về phía chân đồi

            Nắng hè như đổ lửa

            Mũ đưa chị, nón đây dành em (trao nón)

            Lỡ ốm đau khó khăn hợp mình

            Ai giúp bà con

Hiền:

(Ca tiếp)

Em vẫn khỏe

Mai: Sức mình có hạn

            Lỡ lâm bệnh, việc ai người đảm nhận

(Hiền đi, Đức, Mai nhìn theo)

            Mai: Con bé suốt ngày vui như chim sáo

            Chẳng quản nắng mưa chẳng ngại nhọc nhằn

            Đang học đại học nông nghiệp mẹ mất nên phải dở dang

            Về làm thuê làm mướn lang thang một thời

            Hợp đồng với siêu thi thu mua rau sạch rau tươi

            Thù lao quá thấp thế rồi bỏ đi

            Về đây cuộc sống đổi đời

            Suốt ngày làm lụng không lời kêu ca

Đức: Hợp tác mình có được cô Hiền là nhờ công lao của cô

            Mai:

(Lý Chuồn Chuồn)

            Đất lành chim đậu

            Con chim hiền ngoan

Đức: Ai ai cũng thương

Mai: Cháu gắng giữ người cho tốt

            Bền lâu, bên lâu cho hợp mình

Đức: Cháu không, cháu không vô tình

Mai: Nhìn nó cô càng thương

            Thương mến nó vô cùng

Đức: Dạ! Cô ấy bây giờ là tài sản của HTX. Cháu phải có trách nhiệm với Hiền cô ạ.

Mai: Thôi, anh làm việc. Cô có công chuyện phải đi

(Mai vừa ra khuất, ông Toan vào)

Đức: Chào chú Toán!

Toan: Phải!  

Đức: Có việc gì nữa không chú?

Toan: Tôi đến báo cho anh một việc quan trọng.

Đức: Việc gì mà quan trọng thế chú?

Toan: Thế ra anh chưa biết việc gì xảy ra liên quan đến hợp tác xã HTX sáng nay à?

Đức: Chưa chưa biết thực. Chú nói rõ hơn đi.

Toan: Sáng nay trên siêu thị từ chối không nhập rau của HTX thôn Hạ chúng ta.

Đức: Ai nói với chú việc nầy?

         Toan: Mụ nhà tui sáng nay chở rau đi bán vừa điện về rau thôn Hạ bữa nay bị

            nhiễm thuốc trừ sâu.

                     (Vè)

                     Ngày qua có mấy gánh rau

Đã bị phát hiện thuốc trừ sâu nặng mùi

Nay mình vi phạm bị người tẩy chay

Phen này hợp tác trắng tay

Bà con biết lấy chi để sống qua ngày khó khăn

Việc này phải tra hỏi cô Hiền

Đức:

(Kim Tiền)

            Chớ nên vội ngờ oan

            Biết thực hư cháu hỏi cô Hiền

            Trong nông nghiệp cô ấy là kỹ sư

            Không thể nào ngây thơ

            Rau an toàn là rau sạch

            Hóa chất, cấm không dùng phun rau

            Giao ước rồi đó sao

Toan (ca tiếp):

            Được người khen háo danh tham lợi

            Rau đẹp xanh màu, chất cấm phun vào

            Âm thầm ai biết ai hay

            Đã hợp đồng, ai dám làm sai

            Cứ tin như vậy che đậy điều gian

            Chẳng ai quan ngại

            Thế rồi lắm bậy.

Đức: Trời! Chỉ vì rau đẹp mà cô Hiền sử dụng chất cấm phun vào rau à? Tôi không tin! Tôi không tin

(Đức dứt lời, Thu Thảo vào)

Thảo: Cháu chào bác! Em chào anh!

Toan: Phải!

Đức: Chào cô!

Thảo: Xin lỗi, anh cho em hỏi thăm

Đức: Vâng, mời cô

Thảo: Đây có phải nơi sản xuất rau an toàn của HTX kiểu mới thôn Hạ không ạ?

Đức: Vâng! Chính đây HTX kiểu mời thôn Hạ vừa thành lập cách đây 6 tháng.

Thảo: Anh là…

Đức: Tôi là giám đốc, kiêm chủ tich hội đồng quản trị.

Thảo: Cách đây hơn 6 tháng HTX các anh có kí hợp đồng cung cấp rau an toàn cho siêu thị Sông Hiếu?

Đức: Đúng vậy! Có gì không cô?

Thảo: Tôi là Thảo, người của siêu thị Sông Hiếu.

Đức: Vâng!

Thảo:        

            (Vè)

            Các anh đã vi phạm hợp đồng

            Cung cấp rau sạch lại dùng thuốc sâu

            CO C85 chất cấm phun rau

            Ngày qua chúng tôi phát hiện 2 gánh rau trả về

            Sáng nay tôi đột nhập ngoài kia

Vùng sản xuất rau hợp tác lượm được đem về chứng minh

            Dối lừa trong việc làm ăn

            Chạy theo chút lời quên rằng lương tâm

            Giết người không súng không gươm

            Pháp luật không để, lại tội mang suốt đời

            Hợp đồng sẽ hủy ngay thôi

            Thiệt hại sức khỏe các anh bồi cho dân

Đức: Cô bảo chúng tôi dùng chất cấm CO C85 tang chứng đâu?

Thảo: Tôi nói có sách, mách có chứng. Đây!

            (Đưa ra chiếc vỏ chai đựng chất cấm, Đức cầm lấy. Thảo đi)

            Đức: Xin cô từ từ để chúng tôi xác minh.

Toan: Rành tang chứng lý tình ngay gian

            Chuyến nầy hợp tác nát tan

            Kiểu mới kiểu cũ đội đoàn khác nhau

Đức: Ý định của chú thế nào rồi

            Ở lại hợp tác hay dỡ rào tháo lui

            Toan: Anh cho tôi nhận lại tiền cổ phần của tôi để gửi vào trong kia cho cháu xin việc.

Đức: Chú tìm cô Mai kho quỹ hợp tác vào đây tôi giải quyết.

Toan: Cám ơn anh!

(Toán đi. Đức gọi điện cho cô Hiền)

Đức: Cô Hiền đó hả? Vào đây! Vào ngay đây!

            Tôi có tí việc cần gặp cô

(Hiền vào)

            Hiền: Có việc gì thế anh Đức?

Đức (không nói, quốc mắt nhìn Hiền)

Hiền: Gọi em vào có gì anh trao đổi đi. Em đang bận việc ngoài kia.

Đức: Cô mang tên Hiền mà tâm địa không hiền chút nào.

Hiền: Có việc gì sao anh không nói thẳng mà bóng gió vậy?

Đức: Cô đóng kịch giỏi lắm.

Hiền: Ơ hay, em có đóng kịch gì đâu.

Đức: Không!

            (Vè)

            Những ngày cô cơ nhỡ xa quê

            Bà con thôn Hạ đưa về cưu mang

     Biết cô đang học đại học nông nghiệp khoa trồng trọt dở dang

            Giao cô kỹ thuật chăm đồng rau xanh

            Việc làm được cô bác ngợi khen

    Thế rồi cô chạy theo thành tích như ngựa quen đường mòn

            CO C85 độc hại cô dùng

            Tưởng rằng rau sạch đã hợp đồng thì ai chê

            Sáng nay siêu thị trả về

            Rau xanh 2 tấn giờ cô thì tính sao

Hiền (vè tiếp):

            Em không dùng chất cấm phun rau

            Có kẻ dối trá đứa nào phải tìm cho ra ngay

            Chúng hòng ném đá dấu tay

            Trắng đen lẫn lộn để người lẫn ma

            Rau sạch là của hợp ta

            Còn rau thôn Hạ có mấy mươi nhà làm riêng

            Đức:  Vỏ chai bắt được quả tang

            Tại nơi sản xuất rau hàng hợp ta

            Kêu oan thề thốt cũng thừa

            Ai mà tin được bụng cô thế nào

            Hiền:                   

(Ca Đoản Xuân)

            Đây có kẻ hại ta

            Mượn tay người gắp lửa bỏ qua

            Hòng phá hoại hợp tác quê ta

            Em phải quyết đi tìm

            Em đi tìm cho ra

            Những kẻ xấu xa

            Đức:       

(Vè)

Kẻ xấu mà chờ cô tìm ra

            Lấy gì để sống cho qua tháng qua ngày

            Hàng trăm hàng chục con người

            Trông vào hợp tác thế rồi tiêu tan

            Nếu tìm không có kẻ gian

            Thì gông kia cô sẽ người mang đi tù

Hiền: Từ ngày đặt chân về đây đến nay đã tròn 2 tháng

            Mình đã dốc hết tâm lực xây dựng HTX giúp bà con

            Thì nay phải chịu hàm oan

            Bây giờ ai chứng minh cho mình tấm lòng trong sáng

            (Lý chuồn chuồn)

            Trách đời đen bạc

Ai đang tâm hại ta

Hay do số phận bày ra

Cái ác không hề tha thứ

Người ngay, người ngay mắc vòng

Kẻ gian, kẻ gian âm thầm

Thú vui trong lòng

Đức: Nếu có thêm đồng lãi thì hàng chục xã viên được hưởng

Riêng mình cô chẳng được là bao

     Hợp tác xã kiểu mới chúng ta phải đặt chữ tín lên hàng đầu

     (Vè)

Nếu đánh mất nó thì trước sau gì cũng dẹp sòng

Bây chừ đừng nói dài dòng

     Nếu tìm không ra kẻ xấu để chỉ mặt thì hết đường làm ăn

Hiền: Giờ ta phải đi báo công an

            Nhờ nhà chức trách xác minh việc này

            Trắng đen phải được phơi bày

            Chớ để kẻ gian lẫn với người ngay một sòng

            (Hiền đi khuất, ông Toan và cô Mai vào)

Mai: Đây rồi, anh Đức đây rồi

Đức: Chào cô Mai

Mai: Bác Toan muốn rút hết tiền hai triệu đồng cổ phần.

Đức: Tôi có biết việc nầy. Bây giờ cô cho ông ấy nhận hai triệu đồng, rồi làm phiếu, tôi kí sau.

            (Lúc nãy đến giờ ông Toan đứng thập thò ngoài cửa. Khi nghe Đức bảo với cô Mai cho rút tiền ông Toan chạy vào)

Toan: Tôi cám ơn anh Đức!

             (Cô Mai đưa tiền cho Toán, Toán đi. Sân khấu còn lại cô Mai và Đức)

Mai (Với Đức): À nầy! Cô nghe nói siêu thị Sông Hiếu sáng nay không nhập rau của HTX mình do bị nhiễm hóa chất cấm phải không?

Đức: Phải!

Mai: Trời! Tại sao con Hiền dại dột đi làm chuyện nầy hỡi trời!

Đức: Chưa hẳn đâu cô Mai à

Mai: Cô không tin

            (Vè)

            Có kẻ ném đá dấu tay

            Người của thôn Hạ ở ngoài hợp ta

            Muốn rau xanh tốt mượt mà

            Đã dùng chất cấm khi bị phát hiện đổ qua cho hợp mình

            Bây giờ cháu buộc cô Hiền

            Không đúng về lý lại gây bất bình cho xã viên

            Việc nầy phải báo với công an

            Phải làm cho rõ kẻ gian đứa nào

            (Lúc nầy Thảo vào trên tay cầm tờ giấy)

            Thảo: Đây là tờ biên bản ngừng nhập rau quả giữa siêu thị chúng tôi và HTX kiểu mới làng Hạ. Mời anh ký cho.

            (Đức cầm tờ giấy xem qua định đặt bút ký thì Tuấn vào)

Tuấn: Các cô các chú ơi!

            Cái vỏ chai thuốc đó không phải chị Hiền dùng để phun rau.

            ()

            Mà cháu nhặt được nó ở dưới bờ sông

            Định dùng bắt chấu giữa đồng chim ăn

            Thế nhưng bỏ vào chấu chết nhăn răng

            Nghe mùi ngai ngái cháu quăng ở bờ dường

            Nơi vùng sản xuất rau xanh

            Vừa rôi cháu thấy cô lượm cháu phân vân vô cùng

            Sợ cô cho trẻ đem dùng

            Đựng thức ăn nước uống vô cùng hiểm nguy

            Chim ăn chim chết tức thì

Mai:  Đó! Thế mà anh Đức lại nghi cô Hiền

            Sự việc cháu Tuấn đã kể rõ ràng

            Bây giờ chị Thảo, anh Đức phải minh oan cho cô Hiền

            Giữ cô ở lại hợp mình

            Hướng dẫn sản xuất giúp bà con hợp tác đi lên mỗi ngày

    Thảo (nghi vấn): Có phải cô Hiền đang học dở đại học nông nghiệp khoa trồng

            trọt quê ở Thiên An phải không?

Đức: Đúng. Cô có biết cô ấy à?

Thảo: Cách đây hai tháng cô ấy hợp đồng thu mua rau sạch cho siêu thị, nhưng lương tháng quá thấp nên bỏ đi tìm việc nơi khác.

(Ca hành vân)

Đã hai tháng rồi

Vắng bóng cô Hiền

Chẳng thấy tăm hơi

Tính tình cởi mở

Cần mẫn siêng năng

Luôn lo toan công việc

Mai (ca tiếp):

Người như thế

Lẽ nào đang tâm, hại bà con

Kiếm đồng tiền bởi vì chút lợi

Đức (ca tiếp):

Tôi đây cũng nghĩ vậy

May thay được minh oan

Tội nghiệp cô Hiền

Họa vô đơn chí

Chút nữa mang vào thân

(Lúc này Hiền xuất hiện trên tay cầm túi tư trang. Thảo thấy Hiền giả vờ lánh mặt)

Mai: Kìa cháu Hiền!

Đức: Cô Hiền!

(Hiền không nói đưa tay chấm nước mắt)

Mai: Cháu định đi đâu mà khăn gói đó?

Đức: Em định đi đâu?

Hiền: Em cũng chẳng biết mình còn đi đâu được nữa

(Lý năm canh)

Thân phận trôi nổi

Biết đi về đâu

Về đâu phương trời vô định

Giờ đây lòng em tan nát

Như hoa lìa cây

Lìa cây chim xa đàn

Còn mong chi tương lai

Đức: Không! Em không đi đâu hết.

Mai: Cháu đã được minh oan rồi.

Hiền (chua chát): Ai minh oan cho tôi?

Tuấn: Cháu! Cháu đã minh oan cho cô, cháu đã minh oan cho cô.

Hiền: Cháu minh oan cho cô, cô cảm ơn. Nhưng đây mới chỉ có anh Đức, Giám đốc HTX và cô Mai kho quỹ của hợp tác, còn siêu thị Sông Hiếu người ta không nhập rau cho HTX, hàng trăm con người lấy gì để sống bây giờ (đưa tay chấm nước mắt, Thảo xuất hiện).

Thảo: Có chị đây.

Hiền: Trời! Chị Thảo!

Thảo: Hiền! Chị làm chứng về việc cháu Tuấn minh oan cho em.

Hiền: Thế hai tấn rau của HTX thôn Hạ sáng nay bị siêu thị từ chối không nhập, nay thế nào hả chị?

Thảo: Lát nữa trở về chị đề nghị siêu thị tái nhập hai tấn rau đó của HTX kiểu mới thôn Hạ sáng nay bị ách lại.

Đức: Thế thì hạnh phúc cho chúng tôi quá, hạnh phúc cho bà con HTX kiểu mới thôn Hạ.

Tất cả:

(Lý tình tang)

Quê mình trìu mến thân thương

            Mỗi ngày thêm rộng con đường đi lên.