Cơn mưa mùa hạ

Kịch dân ca Trị Thiên của ĐÌNH DÚNG

NHÂN VẬT

Bà Hồng: Mẹ Việt Nam anh hùng

An: Trưởng thôn, con bà Hồng

Lan: Vợ An

Thâm: Con bà Hồng

Liên: Vợ Thâm

Xoan: Người hàng xóm

Chuyện xảy ra tại nhà An vào một buổi sáng mùa hạ.

 

Lớp 1: (Lan + An)

 

Lan.  Anh đã tìm ai làm chủ thầu trang trại chưa?

An.    Anh bận nhiều việc nên chưa tìm ai cả

Lan () Việc nhà thì mặc vợ con

Đi lo công việc xóm thôn đêm ngày

Cả làng góp sức chung tay

Mình anh ăn răng được mà đêm ngày chăm lo

An.    Em ơi, em hãy hiểu cho

Thuyền không người lái biết khi mô vào bờ

Cán bộ là người cầm cờ

Chăm lo công việc từng giờ cho xóm thôn

Làm bê tông hóa kênh mương

Đắp đường ra ruộng để tiện đường vào ra

Chuyển phân ra ruộng,chuyển lúa về nhà

Bằng cơ giới hóa phải là sướng không?

Ngày xưa gánh gánh gồng gồng

Quằn vai mỏi gối mà không được gì

Lan. Thôi việc làng việc xã cứ đi

Con đau vợ yếu kể chi nữa nào.

An.    (Lý hoài nam)

Hai ta thuận vợ, thuận chồng

Biển đông tát cạn,

ta cùng nhau chung sức, chung lòng

để quê nhà yên vui.

Lan.  Anh à. Làm trang trại cũng như làm nhà coi ngày coi tháng để ông bà giúp cho.  

An.    Anh biết rồi, thế em đã gửi tiền cho con chưa.

Lan. Con anh thì anh lo anh gửi.

An.    Em nói đã hay chưa

Ai mang chín tháng mười ngày

Ai nuôi ai dưỡng đến nay trưởng thành.

Lan.  Anh à. Mình nghèo nên con mình vượt khó, ngày đêm chăm học nên mới có hôm nay (Lý con sáo):

Thương con.

Sớm hôm chăm học.

Đèn sách đèn.

Để ngày mai lớn khôn nên người.

Gắng sức đua tài.

Cha mẹ mừng vui

Con gắng công ngày đêm.

Cha mẹ mừng vui

Con xứng danh trò ngoan.

An. Cùng giọt máu sinh ra răng con mình học giỏi, con bác Thâm nói mãi không nghe, ăn chơi lêu lổng, cờ bạc, rượu chè, nợ chất nợ chồng biết lấy chi mà trả.

Lan. Con hư vì mạ, má hư vì trưa, không giáo dục từ đầu nền giờ mới khổ

An. Thôi anh đi đã.

Lan. Anh nhớ mời thợ làm chủ thầu trang trại nghe anh?

An. Ừ anh biết rồi

 

Lớp 2 (Lan + Liên)

 

Liên. Có thím Lan ở nhà đấy không?

Lan. Dạ có đây bác ạ

Liên. Thím làm chi dưới đó?

Lan. Em nấu nồi rượu.

Liên.           Chà rượu thím ngon thiệt

Lan.  Bác có uống mô mà biết

Liên. Tiếng lành đồn xa, tiếng dữ đồn năm ba ngày đàng, ai cũng khen cả mà, nên nhà tui mới mua nhiều đó.

Lan.  Nhà bác mua chín mười chai rồi có trả tiền em mô.

    Liên. Biết rồi mai mốt ba nó đi làm thợ đem tiền về trả, có rứa nên nợ chất nợ chồng đó thím ạ!

    Lan.  Rượu uống ít thôi, đừng uống nhiều mà bê tha cửa nhà hư hỏng.

   Liên. Nói như thím thì cất nổi cơ đồ rồi. Nhà tui thì

(ca hò quảng) Có rượu uống chai đầy, rồi cả ngày nằm ngủ, mặc ai gọi, lôi kéo mặc ai.

Tôi sớm tâm sự

Mà chả cần nghe

Thế cho nên nợ chất nợ chồng

Hư gia bại sản

Lan.  Đã vợ chồng tay ấp má kề

Tay kê đầu gối

Tâm sự giãi bày sớm tối thiệt hơn (đổ vè)

Nước chảy lâu đá cũng phải mòn

Có công tâm sự thiệt hơn từng ngày

Việc này không phải được ngay

Có công mài sắt có ngày nên kim

Liên. Nói như thím rứa thì đã yên

Không công không nợ làm nên cửa nhà

Lan.  Cha con hai bác bên nhà

Không đi lao động la cà rượu bia

Hết quán nọ đến quán kia

Không làm thì biết lấy gì mà ăn

Bác đi làm thợ quanh năm

Sao không ra làm mương máng với xóm làng một tay

Liên. () Tui nói từng tháng từng ngày

Mà ông chẳng bỏ vào tai chút nào

Đi làm ngoài tiền công cao

Sáng chiều mồi rượu bữa nào cũng say sưa

Đi làm mương máng từ sáng đến trưa

Ai cho cốc rượu ai cho dĩa mồi.

 

Lớp 3 (thêm Xoan)

 

Xoan. Sáng ni có chuyện chi mà chị em thủ thỉ thân mật rứa đó? 

Lan. Có chi mô bác?

    Xoan.         Chị em dâu ăn chung miếng trầu như cá với nước như dâu với tằm.

Liên. Rứa mà có khi đập chắc chảy máu đó bác à (tất cả cười)

Lan. Bác qua có chuyện gì đó?

Xoan. Tui qua để hỏi trưởng thôn

Ai bày cuốc ruộng làm đường cho to

Ruộng tui đập thước mà đo

Mất đi 3 mét ai bù cho đây

Liên.           Chính sách đã rõ như ban ngày

Xây dựng nông thôn mọi người chung tay

Kẻ ba mét người chín mười giây

Để có xe vận chuyển khỏi oằn vai gánh gồng

Xoan. Mấy thím nói như cấp côi tui thì gánh cũng được

Lan. Bác không nhớ năm ngoái bác gánh phân ra ruộng, trượt bổ xuống mương ướt như chuột lột đó à!

Xoan. Một lần vấp là một lần bớt dại thôi mà.

Lan. Bác à nhớ năm xưa cày mưa cuốc nắng

Suốt quanh năm đòn gánh đè vai

Cơm chẳng đủ ăn áo rách tả tơi

Cấy mướn cuốc thuê cuộc đời nô lệ.

(Lý giao duyên

Nhớ lại bao nhiêu càng thêm điều cay đắng.

Đau đớn trăm điều, nắng sớm mưa chiều

Nô lệ lầm than vì bọn phong kiến thực dân

Liên.           Nay có Bác Hồ đưa đường chỉ lối

Có Đảng cầm tay đổi mới nông thôn

(Lý giao duyên)

Đất nước khang trang xóm làng tươi đẹp

Chim hót hoa cười, no ấm muôn đời

Sáng rọi ánh bình minh

Nhờ Đảng, Bác Hồ mới hạnh phúc muôn dân

Xoan. Mấy thím nói rứa thì tui phải chịu thua rồi đó. Tui về vác cuốc ra ruộng để làm với bà con một tay đã.  

Liên. Tui cũng về đi với bác.

 

Lớp 4 (An + Lan)

 

An. Em đã nấu cơm chưa?

Lan. Sáng ni chị Liên với chị Xoan qua chơi mải nói chuyện nên chưa nấu.

    An. Lao động cả ngày mệt nhọc giờ thư giãn một chút cho thoải mái tâm hồn.

         Lúa chín mà lâu cơm chín mấy hồi.

Lan. Đừng nịnh hót nữa trưởng thôn ơi.

Đói bụng rồi để tôi đi nấu.

Mà anh đã mời ai làm chủ thầu chưa?

An. Anh định mời bác Thâm, chi cũng anh em trong nhà.

Lan. Rứa cũng được nhưng coi ngày mô rồi

An. Tiền bạc đã vay được mô mà ngày với tháng. Tiền bạc đi trước mực thước đi sau mà.

Lan. Họ không cho vay à?

An. Có nhưng phải đợi tháng sau.

Lan. Có bản thiết kế chưa làm to hay nhỏ?

An. Làm nhỏ thôi làm lớn không ai quản lý.

Lan. Không được lớn hay nhỏ cũng phải có người chăm giữ, trên nhà có mẹ em xuống đó chăn nuôi, có thể thuê thêm người thì làm mới kịp.

An. Em định nuôi bao nhiêu lợn gà?

Lan. (Nhịp 1)

200 con lợn

400 con gà

300 con vịt

Ao hồ mặt nước phải được 3 sào

Cá bơi ào ào, vịt bầu rỉa cánh

Ngan đen ngan trắng, đủng đỉnh béo quay,

Điện sáng như ban ngày

Cuộc đời đổi mới

Làm ăn thắng lợi

No ấm đủ đầy

Rồi một mai đây mình là tỷ phú.

An.    Em vẽ bức tranh huyền ảo quá. Chưa đơm vòng đã hòng ăn thịt. Khó khăn chồng chất không biết tính sao đây

    Lan.  Anh không nhớ lời Bác Hồ dạy à:

“Không có việc gì khó chỉ sợ lòng không bền

Đào núi và lấp biển quyết chí ắt làm nên”

An.    Thôi, anh biết rồi mà!

Lan.  Thua rồi đó nghe, phạt ra coi nồi rượu để tui nấu cơm.

 

Lớp 5 (An + Thâm)

 

An. Sáng nay anh không đi làm ạ

Thâm. Đi làm không nổi

An. Đau chi rứa anh

Thâm. Không đau thể xác mà đau tâm hồn. Ai đời thằng con cờ bạc rượu bia thế nào mà ký nợ 50 triệu giờ họ đến đòi tiền không có. Họ đòi lấy sổ đỏ không có đất ruộng lấy chi làm ăn.

(Ca kim tiền)

Còn chi đất ruộng làm ăn

Biết lấy chi trang trải nợ nần

Tiền khô túi không còn một xu

Sạch sành sanh.

An. (ca tiếp)

Do anh đà không ra dạy

Nên con mình ngày một thêm hư. Chừ trách ai.

Thâm         . Cơ sự này biết tính thế nào đây

An. Anh mà cũng rượu chè bê tha nói con cái răng được. Cha ăn nem con ăn chả, nên cửa nhà mới nát tan

Thâm. Uống cả làng cả nước có phải mình tui uống rượu mô

An. Ai cũng uống nhưng đừng năng tửu bại thân. Phải bỏ thói hư tật xấu, xã hội mới văn minh, gia đình mới hạnh phúc. Đây cũng là một tiêu chí xây dựng nông thôn mới đó anh à.

Thâm. Em học cao hiểu rộng nên nói rứa cũng phải. Từ nay anh hứa làm lại cuộc đời.

An. Anh à một giọt máu đào hơn ao nước lã. Anh em mình chung dòng sữa mẹ, mà anh một đường em một nẻo thì em buồn lắm, giờ anh nói rứa thì em mừng lắm rồi, thôi ta làm một ly để mừng gia đình hội ngộ.

Thâm         . Anh cũng biết anh em mình chung dòng máu đỏ, máu chảy ruột mềm tay đứt lòng đau. Em làm trưởng thôn mà anh lạc hậu thì ăn nói với làng xã răng được.  

Trong nhà dẹp vợ chưa yên

Ra chốn trận tiền nói nổi ai

Tiền tề gia hậu trị quốc mà

An. Anh thông minh như rứa răng hồi ni để làm chi mà không tề gia trị quốc, nước vỡ bờ rồi cứu răng được.

Thâm. Một lần vấp là một lần bớt dại

Giờ anh hối hận thì đã muộn màng

An. Chưa đến nổi bóng xế chiều hôm đâu anh ạ, anh còn sức lao động cháu cũng đến tuổi thành niên, tích cực lao động chớ bê tha rượu chè thì gia đình khá giả làm lại cuộc đời chưa muộn.

Thâm. Hay là em cho anh vay 50 triệu để trả nợ nần, mai mốt anh làm trả lại.

An. Em làm trang trại hết mấy trăm triệu vay ngân hàng chưa có.

Thâm. Làm trang trại có lớn lắm không?

An. Cũng tương đối diện tích khoảng 1ha, chăn nuôi lợn gà, ngan ngỗng, hồ cá to rộng gần đến 5 sào.

Thâm. Rứa thì lớn lắm rồi.

An. Anh làm chủ thầu xây dựng trang trại cho em đưa cháu đi theo có công ăn việc làm đỡ bê tha em sẽ trả công xứng đáng

    Thâm. Rứa thì tốt rồi. Nhưng giờ trăm nỗi tơ vò gỡ chưa ra.

An. Anh về bàn với mẹ vay số tiền tiết kiệm mai mốt trả lại.

Thâm. Mẹ có tiền tiết kiệm hả em.

An. Tiền nhiều, một tháng 4 triệu mẹ nhận gửi ngân hàng nhà em không tiêu một xu.

Thâm. Rứa thì anh chị hiểu sai lầm về em nữa rồi. Anh tưởng có tiền nên vợ chồng em chăm sóc mẹ chu đáo. Áo đủ cơm đầy thắm thịt tươi da, tám mươi tuổi rồi mà như con gái.

            An. Anh ạ nước biển mênh mông không đong đầy tình mẹ. Mây trời lồng lộng không phủ kín công cha. Chăm sóc mẹ bằng tấm lòng chứ  làm sao đong đầy phủ kín được.

(Lý giao duyên)

Mẹ ngậm đắng nuốt cay

Để miệng con đầy sữa ngọt

Nuôi con khôn lớn nên người

Bao gian khổ cuộc đời

Mẹ phải chịu đắng cay

Giờ ta phải làm gì

Để mẹ sống đời vui

Thâm. (nói)

Cha hy sinh ngoài mặt trận

Mẹ một mình lận đận nuôi con

Nắng hạ mưa đông năm tháng mỏi mòn

Tóc bạc lưng còng oằn vai gánh nặng.

(Tương tư khúc)

Nghĩa nặng tình sâu bao giãi dầu ngày đông nắng hạ.

Bao gian khổ nhọc nhằn.

Mẹ oằn vai gánh nặng.

Đồng sâu cạn, mùa đông lạnh.

Vì con dại, mẹ phải ngày đêm. Tìm kiếm nuôi con.

An. (ca tiếp) Nhìn nhà mình hôm nay, bao đổi thay.

Ấm no nhờ mẹ hôm mai.

Nhờ công mẹ, làm gì cho thỏa nguyện

Để mẹ ngày đêm vui với cháu con

Đã qua ngàn vạn gian truân

Cuộc sống giờ đây ngày một yên lành.

An.    Thức đêm mới biết đêm dài

Lớn khôn mới biết công mẹ thầy dưỡng sinh

Thâm. Mẹ đi ngoài o Toàn khi mô về rứa em

     An. Sáng nay mẹ về để đón nhận bà mẹ Việt Nam anh hùng (ngoài ngõ có tiếng gọi: “An ơi ra xách hành lí cho mẹ”. Hai anh em chạy ra).

Lớp 6 (Thâm + Mẹ)

 

Thâm. Mẹ về không điện để con ra đón.

Mẹ. Các con bận việc nên mẹ về xe ôm cũng được

An. O Toàn và mấy cháu có khỏe không mẹ?

Mẹ. Khỏe cả hai đứa con hắn học giỏi đỗ đạt kỹ sư rồi đó

Lan. Mời mẹ uống cốc sữa cho mát. Nghe mẹ về con mừng lắm!

Mẹ. Mẹ cảm ơn dâu hiền rể thảo. Hôm trước cháu Tâm có về bà cô chơi, nó gặp bà nội mừng lắm, chà học giỏi to cao đẹp trai, mai mốt không lo ế vợ đó nghe.

An. Họ trọng cái đức yêu cái tài chứ họ có yêu cái đẹp trai đâu mẹ. 

Mẹ. Ở nhà có việc chi thay đổi không con?

An.    Đổi mới nhiều lắm mẹ ạ

Giới đồng ngàn rọ khái

Trang trại mọc lên từng hàng từng dãy

Cá lượn vịt bơi khắp mấy ao hồ

Trâu bò béo trông con nhỏ con to

Gà gáy rộn ràng cách khuya xóm trại

Điện sáng lung linh vui như ngày hội

Rọ khái ngày xưa nay đổi mới ngàn lần

Mẹ.   Người ta làm như vậy mà các con khoanh tay ngồi nhìn thôi à

An.    Anh em con bàn nhau xây dựng trang trại lớn đó mẹ ạ

Mẹ.    Đúng rồi làm giàu phải có chí thông minh

Có bàn tay lao động mới làm nên cơ đồ

Nhớ lời dạy của Bác Hồ

Tăng gia sản xuất ngọn cờ tiên phong

Các con đồng sức đồng lòng

Xây dựng trang trại thành công mẹ mừng

Thâm         . Nhưng có một việc khó khăn vô cùng

Con đi lỡ bước sai đường mẹ ơi

Công nợ biết khi mô trả cho rồi

Ruột như lửa đốt đứng ngồi không yên

Mẹ.   Nếu con nghe mẹ nghe em

Tu nhân tích đức làm nên cơ đồ

Chừ đây nước đã vỡ bờ

Mênh mông bát ngát biết phương mô mà lần

Sinh con khi còn nhỏ dại

Chừ rồi còn làm khổ mẹ nữa là con

Ru con ru cả cuộc đời

Ru con thì dễ ru đời khó ru

Mẹ nói: Cha hy sinh ngoài mặt trận.

Mẹ một mình lận dận tháng năm.

Bèo dạt mây trôi tóc bạc lưng còng

Tay dắt tay dìu nuôi con khôn lớn.

Mong các con lưng dài vai rộng

Áo đủ cơm đầy cuộc sống ấm no

Mà giờ đây (Lý năm canh)

Con ơi. Lòng mẹ. Đau quặn. Xót xa vì con.

Xót xa con ơi lòng mẹ quặn đau.

Con không cố công xây dựng đồ cơ đồ

Để từ đây nát tan cửa nhà.

Là con ơi con

Thâm. Giờ đây con phải cam đành

Tìm nơi xứ lạ ăn mần ít năm

Ở nhà tơ rối ruột tằm

Làm sao gỡ nổi khó khăn trăm bề

An. Nếu anh Thâm đi con phải bỏ kế hoạch lâu dài. Vì không ai trụ cột dựng xây trại chuồng, khó khăn rắc rối vô cùng.

Mẹ. Rứa là bọn bay cùng đường rồi phải không?

Thâm. Vô phương cứu chữa rồi mẹ ạ!

Mẹ. Còn thằng An vào lấy cuốn sổ tiết kiệm ra đây cho mẹ.

An. Sổ đây rồi mẹ

Mẹ. Con lên ngân hàng rút về 200 triệu con giữ 150 triệu để xây dựng trang trại, còn 50 triệu thằng Thâm trang trải nợ nần mai mốt trả lại cho mẹ. Con nhớ tu chí làm ăn. Đây là bài học nhớ đời con ạ

Thâm. Cám ơn mẹ. Mẹ là ông tiên cứu giúp dân chúng qua cơn hiểm nghèo.

An.  Giữa mùa hạ nắng như đốt như nung

        Cơn mưa dội xuống cánh đồng tốt tươi.

Thâm. Các  con cám ơn mẹ suốt đời. Mẹ là cơn mưa (tất cả) Cơn mưa mùa hạ.   

Hạ màn